0Złożono 0 kwiatów

JanMatejko

1838 – 1893

„Malował historię tak, że przez pokolenia uczyliśmy się jej z jego obrazów.”

55lat życia
300+obrazów olejnych
426 × 987 cmwymiary „Bitwy pod Grunwaldem”
8000+pamiątek w Domu Jana Matejki

Data urodzenia: 24 czerwca 1838
Data śmierci: 1 listopada 1893
Miejsce spoczynku: Cmentarz Rakowicki w Krakowie
Ostatnia aktualizacja: 14 września 2026

Życiorys

Urodzony: Kraków, 24 czerwca 1838
Zawód: malarz historyczny, pedagog
Znany z: „Bitwa pod Grunwaldem”, „Stańczyk”, „Hołd pruski”
Funkcja: dyrektor Szkoły Sztuk Pięknych w Krakowie od 1873
Uczniowie: Malczewski, Wyspiański, Mehoffer, Wyczółkowski
Miejsce: dom przy ul. Floriańskiej 41 — dziś muzeum

Floriańska 41
Jan Matejko urodził się 24 czerwca 1838 roku w Krakowie, jako dziewiąte z jedenaściorga dzieci. Jego ojciec, Franciszek Ksawery, był Czechem z Roudnic, a mama zmarła, gdy Jan miał siedem lat. Rodzina mieszkała w kamienicy przy ulicy Floriańskiej 41 — w tym domu malarz spędził niemal całe życie.
Ojciec nie był zachwycony artystycznymi pasjami syna, ale chłopiec rysował bez przerwy: kościoły, kamienice, stroje, twarze. Z tych szkiców powstał później jego „Skarbczyk” — zbiór rysunków krakowskich zabytków.
Nauka
W wieku czternastu lat rozpoczął naukę w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych, a w 1858 roku wyjechał na studia do akademii w Monachium; krótko uczył się też w Wiedniu. W 1860 roku wydał album „Ubiory w Polsce” — dowód, jak dokładnie badał przeszłość, zanim zaczął ją malować.
Wielkie płótna
W 1862 roku namalował „Stańczyka”, dziś jeden z najbardziej znanych polskich obrazów. Dwa lata później jego „Kazanie Skargi” zdobyło złoty medal w Paryżu. Potem powstawały kolejne monumentalne dzieła: „Unia lubelska”, „Astronom Kopernik, czyli rozmowa z Bogiem”, „Bitwa pod Grunwaldem” i „Hołd pruski”.
„Bitwa pod Grunwaldem” z 1878 roku, jego największe płótno, mierzy ponad cztery metry wysokości i prawie dziesięć szerokości. W sumie namalował ponad trzysta obrazów olejnych i kilkaset rysunków, a jego „Poczet królów i książąt polskich” trafił do szkolnych podręczników i wielu domów.
„Bitwa pod Grunwaldem” ma prawie dziesięć metrów szerokości.
Dyrektor i opiekun zabytków
W 1873 roku stanął na czele krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, której groziło zamknięcie, i kierował nią do końca życia. Jego uczniami byli m.in. Jacek Malczewski, Stanisław Wyspiański, Józef Mehoffer, Leon Wyczółkowski i Maurycy Gottlieb.
Dbał też o zabytki Krakowa: pracował w komisjach przy ołtarzu Wita Stwosza, przy odnowie Sukiennic i kościoła Mariackiego. Uratował od zniszczenia wiele przedmiotów, które dziś można oglądać w jego domu.
Rodzina i dom-muzeum
W 1864 roku ożenił się z Teodorą Giebułtowską i miał z nią pięcioro dzieci. W 1876 roku kupił dwór w Krzesławicach pod Krakowem. Pracował bardzo intensywnie, a siły podtrzymywał czarną kawą. Należał do akademii w Paryżu, Berlinie, Pradze i Wiedniu, a Kraków nadał mu honorowe obywatelstwo.
Zmarł 1 listopada 1893 roku w Krakowie, w wieku 55 lat, i spoczął na Cmentarzu Rakowickim. Od 1898 roku w jego rodzinnym domu przy Floriańskiej działa muzeum, które przechowuje ponad osiem tysięcy pamiątek.