0Złożono 0 kwiatów

JanBrzechwa

1898 – 1966

„Dał dzieciom Pana Kleksa, Kaczkę Dziwaczkę i radość czytania na całe życie.”

67lat życia
3książki o panu Kleksie

Data urodzenia: 15 sierpnia 1898
Data śmierci: 2 lipca 1966
Ostatnia aktualizacja: 14 września 2026

Życiorys

Urodzony: Żmerynka (Podole), 15 sierpnia 1898
Zawód: poeta, satyryk, adwokat
Znany z: „Akademia pana Kleksa”, „Kaczka dziwaczka”
Specjalność: prawo autorskie — radca prawny ZAiKS
Pseudonim: „Brzechwa” wymyślił mu kuzyn, Bolesław Leśmian
Przyjaźń: ilustrator Jan Marcin Szancer

Żmerynka i kuzyn Leśmian
Jan Brzechwa, właściwie Jan Wiktor Lesman, urodził się 15 sierpnia 1898 roku w Żmerynce na Podolu. Jego ojciec był inżynierem kolei, mama uczyła francuskiego, a dziadek prowadził w Warszawie księgarnię i wydawnictwo. Z powodu pracy ojca rodzina często się przeprowadzała — chłopiec uczył się w Kijowie i w Warszawie, a maturę zdał w 1916 roku.
Kuzynem Jana był poeta Bolesław Leśmian. Gdy osiemnastoletni Jan przysłał mu swoje wiersze, Leśmian wymyślił dla niego pseudonim „Brzechwa” — tak nazywa się pióro u strzały. Pierwsze wiersze młody poeta opublikował już w 1915 roku.
Pseudonim „Brzechwa” — pióro u strzały — wymyślił mu kuzyn, Bolesław Leśmian.
Prawnik od prawa autorskiego
Studiował polonistykę, a potem prawo na Uniwersytecie Warszawskim; dyplom prawnika zdobył w 1924 roku. Został adwokatem i specjalistą od prawa autorskiego — przez lata był radcą prawnym stowarzyszenia autorów ZAiKS, napisał komentarz do ustawy o prawie autorskim i należał do międzynarodowej komisji tej dziedziny prawa.
Po latach, w latach 1957–1962, stanął na czele zarządu ZAiKS. Prawnicze wykształcenie i poetycką wyobraźnię łączył z zadziwiającą łatwością.
Kabaret i satyra
W dwudziestoleciu międzywojennym pisał teksty dla warszawskich kabaretów, m.in. Qui Pro Quo, Czarnego Kota i Morskiego Oka. Pisywał satyry i fraszki, podpisując się także innymi pseudonimami, jak Szer-Szeń czy Inspicjent Brzeszczot.
Tańcowała igła z nitką
Pierwszy tomik dla dzieci, „Tańcowała igła z nitką”, wydał w 1938 roku, a rok później „Kaczkę dziwaczkę”. W czasie wojny powstały „Akademia pana Kleksa” i „Pan Drops i jego trupa” — obie wydane w 1946 roku. Potem przyszły „Przygody Pchły Szachrajki”, „Na wyspach Bergamutach”, „Przygody rycerza Szaławiły” oraz dalsze tomy o panu Kleksie: „Podróże” i „Tryumf”.
Jego książki ilustrował przyjaciel, Jan Marcin Szancer. Brzechwa tłumaczył też poezję rosyjską — Puszkina, Jesienina i Majakowskiego.
Pamięć
Jego córka Krystyna została malarką. Jan Brzechwa zmarł 2 lipca 1966 roku w Warszawie i spoczął na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Wierszyki o kaczce dziwaczce, samochwale czy warzywach na straganie znają na pamięć kolejne pokolenia, a pan Kleks z piegami, w których zapisywał całą swoją wiedzę, doczekał się ekranizacji i nowych czytelników.