0Złożono 0 kwiatów

ElizaOrzeszkowa

1841 – 1910

„Pisarka znad Niemna, która w swoich książkach stawała po stronie słabszych.”

68lat życia
ponad 100powieści, nowel i opowiadań
1888„Nad Niemnem”

Data urodzenia: 6 czerwca 1841
Data śmierci: 18 maja 1910
Miejsce spoczynku: Cmentarz farny w Grodnie
Ostatnia aktualizacja: 15 września 2026

Życiorys

Urodzona: Milkowszczyzna koło Grodna, 6 czerwca 1841
Nazwisko rodowe: Pawłowska
Zawód: pisarka, publicystka, wydawczyni
Znana z: „Nad Niemnem”, „Marta”, „Cham”, „Dziurdziowie”, „Meir Ezofowicz”
Przyjaciółka z pensji: Maria Konopnicka
Wyróżnienie: nominacja do Nagrody Nobla (1904)

Milkowszczyzna
Eliza Orzeszkowa, z domu Pawłowska, urodziła się 6 czerwca 1841 roku w Milkowszczyźnie koło Grodna, w zamożnej rodzinie ziemiańskiej. Ojciec, adwokat Benedykt Pawłowski, zmarł, gdy miała dwa lata. W latach 1852–1857 uczyła się na pensji w Warszawie, gdzie zaprzyjaźniła się z Marią Konopnicką.
Młodość
Jako siedemnastolatka wyszła za mąż za znacznie starszego Piotra Orzeszkę i zamieszkała w jego majątku w Ludwinowie. Małżeństwo nie było szczęśliwe. Po latach Eliza zamieszkała w Grodnie i postanowiła żyć z pisania — w jej czasach była to odważna decyzja dla kobiety.
Pisarka
Zaczęła pisać w latach 60. W powieści „Marta” z 1873 roku opowiedziała o kobiecie, która po śmierci męża musi sama zarobić na życie, i upominała się o prawo kobiet do nauki i pracy. Potem przyszły „Meir Ezofowicz”, „Dziurdziowie” i „Cham”. W Wilnie prowadziła też księgarnię wydawniczą.
Upominała się o prawo kobiet do nauki i pracy, zanim stało się to oczywiste.
Nad Niemnem
W 1888 roku wydała „Nad Niemnem” — wielką powieść o życiu dworu i zaścianka nad rzeką, pełną opisów przyrody i ludzi przywiązanych do swojej ziemi. Do dziś czytają ją kolejne pokolenia uczniów. Pozostawiła po sobie ponad sto powieści, nowel i opowiadań.
Pamięć
W 1904 roku była nominowana do Nagrody Nobla. Zmarła 18 maja 1910 roku w Grodnie, w wieku 68 lat, i tam spoczywa. W jej grodzieńskim domu działa muzeum, a jej imię noszą ulice i szkoły w całej Polsce.