HelenaModrzejewska

1840 – 1909

„Z krakowskiej Grodzkiej na sceny Nowego Jorku i Londynu — królowa ról szekspirowskich.”

Zdjęcie 1: Helena Modrzejewska
  • 68lat życia
  • 260ról w karierze
Data urodzenia
12 października 1840
Data śmierci
8 kwietnia 1909
Ostatnia aktualizacja
14 września 2026

Życiorys

Urodzona
Kraków, ul. Grodzka 22, 12 października 1840
Zawód
aktorka
Znana z
role szekspirowskie — Julia, Ofelia, Lady Makbet, Rozalinda
Sceny
Kraków, Warszawa, San Francisco, Nowy Jork, Londyn
Pseudonim amerykański
Helena Modjeska
Rodzina
syn Ralph Modjeski, wybitny budowniczy mostów
Miejsce
dom Arden w Kalifornii — dziś zabytek narodowy USA
  1. Grodzka 22

    Helena Modrzejewska urodziła się 12 października 1840 roku w Krakowie, w kamienicy przy ulicy Grodzkiej 22. Wychowała się w rodzinie teatralnej — jej przyrodni bracia, Józef i Feliks, byli aktorami. Na scenie przyjęła nazwisko Modrzejewska, pod którym zna ją dziś cały świat.

  2. Od Bochni do Warszawy

    Zaczynała w wędrownej trupie, grając w Bochni, Nowym Sączu, Przemyślu i Rzeszowie. W 1862 roku zagrała Skierkę w „Balladynie” Słowackiego we Lwowie, a od 1865 roku występowała w teatrze w Krakowie. Jej syn, Rudolf, został później słynnym w Ameryce konstruktorem mostów — Ralphem Modjeskim.

    W 1868 roku wyszła za Karola Chłapowskiego i przeniosła się do Warszawy. Przez osiem lat była największą gwiazdą warszawskich scen: grała Ofelię, Julię, Lady Makbet i Marię Stuart.

  3. Kalifornia

    W 1876 roku wyjechała z mężem i przyjaciółmi — wśród nich był Henryk Sienkiewicz — do Kalifornii, by prowadzić farmę w Anaheim. Farma nie przyniosła sukcesu, więc Modrzejewska wróciła do teatru: przez wiele miesięcy uczyła się angielskiego, aż w 1877 roku zadebiutowała w San Francisco.

    Amerykanie mieli kłopot z jej nazwiskiem, więc stała się Heleną Modjeską. Szybko okrzyknięto ją największą interpretatorką Szekspira na scenie amerykańskiej.

    Nauczyła się angielskiego, by grać Szekspira dla Amerykanów.
  4. Gwiazda dwóch kontynentów

    Grała Julię, Ofelię, Desdemonę, Violę, Rozalindę i Lady Makbet, występowała w Nowym Jorku, w całych Stanach i w Londynie. W ciągu kariery stworzyła około 260 ról. Wracała też do Polski — w Zakopanem ufundowała szkołę koronkarską i wspierała młodego Ignacego Jana Paderewskiego.

  5. Arden

    Jej kalifornijski dom w kanionie Santiago nazwała Arden — od lasu z szekspirowskiej komedii „Jak wam się podoba”. Dziś jest amerykańskim zabytkiem narodowym, a pobliski szczyt i kanion noszą jej imię. Zmarła 8 kwietnia 1909 roku w Newport Beach w Kalifornii. Jej imię nosi krakowski Stary Teatr, a jej wspomnienia ukazały się w 1910 roku.

Twórczość i pasje

  • Julia

    w „Romeo i Julii” Szekspira

  • Ofelia

    w „Hamlecie”

  • Lady Makbet

    w „Makbecie”

  • Rozalinda

    w „Jak wam się podoba”

  • Maria Stuart

    w dramacie Juliusza Słowackiego

  • Memories and Impressions

    wspomnienia wydane w 1910 roku

Wstęga życia

1840 – 1909 · 68 lat

  1. 1840

    rok urodzin

    urodziny w Krakowie

  2. 1861

    ok. 21 lat

    pierwsze występy w wędrownej trupie

  3. 1862

    ok. 22 lata

    Skierka w „Balladynie” we Lwowie

  4. 1865

    ok. 25 lat

    angaż w teatrze krakowskim

  5. 1868

    ok. 28 lat

    ślub z Karolem Chłapowskim i angaż w Warszawie

  6. 1876

    ok. 36 lat

    wyjazd do Kalifornii i farma w Anaheim

  7. 1877

    ok. 37 lat

    debiut na scenie w San Francisco

  8. 1880

    ok. 40 lat

    występy w Londynie

  9. 1883

    ok. 43 lata

    obywatelstwo amerykańskie i szkoła koronkarska w Zakopanem

  10. 1909

    w wieku 68 lat

    umiera 8 kwietnia w Newport Beach

Po odejściu

  • 1910 — wspomnienia „Memories and Impressions”

Galeria

Zdjęcie 1: Helena Modrzejewska

Źródła zdjęć

  1. Zdjęcie 1: fot. Napoleon Sarony / Wikimedia Commons, domena publiczna

Wspomnienia

Nie dodano jeszcze zatwierdzonych wpisów. Możesz zostawić pierwszy wpis powyżej.

Zostaw wspomnienie

Wpis pojawi się publicznie po spokojnej moderacji. E-mail jest opcjonalny i nie jest publikowany.